Ai nên tầm soát sớm ung thư đại trực tràng?

45

Tầm soát sớm ung thư đại trực tràng là việc cần thực hiện định kỳ với những người trên 50 tuổi, đặc biệt là nam giới. Ung thư đại trực tràng là ung thư đứng hàng thứ 2 gây tư vong tại Mỹ và các nước Tây Âu. Tại Việt Nam, ung thư đại trực tràng là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 4 sau ung thư dạ dày, ung thư phổi và ung thư gan. Ung thư đại trực tràng có tiên lượng tốt, có khả năng chữa khỏi nếu được phát hiện sớm. Khi phát hiện ung thư giai đoạn sớm, tỷ lệ sống 5 năm lên đến 90%. Nhưng đa số bệnh nhân ung thư đại tràng đến khám bệnh thường ở giai đoạn trễ, khi có di căn xa nên tỷ lệ sống 5 năm khoảng 10%.

Ung thư đại trực tràng
Ung thư đại trực tràng

Vậy nguyên nhân nào gây ra bệnh ung thư đại tràng?
Mặc dù nguyên nhân gây ung thư đại tràng chưa được biết rõ nhưng bệnh đã được xác định là có liên quan mật thiết đến các yếu tố nguy cơ sau:
– Mắc bệnh polyp tuyến: Phần lớn ung thư đại trực tràng xuất hiện trên các polyp tuyến với kích thước trên 10mm rất dễ bị ung thư.

– Lớn tuổi: 90% bệnh nhân bị ung thư đại trực tràng trên 50 tuổi, ít gặp ở người trẻ.

– Yếu tố gia đình: Những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị ung thư đại trực tràng thì khả năng người đó bị ung thư đại trực tràng cao gấp 2-3 lần những người không có tiền sử gia đình bị căn bệnh này.

– Khoảng 10% ung thư đại trực tràng liên quan đến ít vận động.
– Chế độ ăn uống ít chất xơ, nhiều chất béo và thịt đỏ cũng dễ bị ung thư đại trực tràng.

– Ngoài ra, những người bệnh tiểu đường, béo phì, hút thuốc lá hay uống nhiều rượu cũng dễ bị hơn những người khác.

Ai có nguy cơ cao bị ung thư đại trực tràng?
Những người thuộc nhóm dưới đây sẽ có nguy cơ cao bị ung thư đại trực tràng hơn hẳn những người không thuộc nhóm này:
– Có tiền sử ung thư đại trực tràng hoặc lolyp truyến.
– Có tiền sử gia đình có người bị ung thư đại trực tràng hay lolyp tuyến.
– Có tiền sử bệnh viêm loét đại tràng hay bệnh Crohn.
– Những người trên 50 tuổi, tỷ lệ ở nam cao hơn nữ.

Ung thư đại trực tràng có triệu chứng như thế nào?
Ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm thường không có triệu chứng. Khi sờ được khối u trên thành bụng thường thì bệnh đã bị di căn xa, lúc này đã quá khả năng điều trị triệt để.

Những ai cần tầm soát sớm ung thư đại trực tràng?
– Đa số ung thư đại trực tràng xuất hiện ở những người trên 50 tuổi. Vì vậy, cần nội soi đại tràng cho tất cả mọi người trên 50 tuổi. Nếu nội soi đại tràng hoàn toàn bình thường và không có polyp thì sau 10 năm nên soi lại.

Nội soi đại tràng phát hiện sớm ung thư đại trực tràng

– Những người có 1-2 polyp tuyến có kích thước dưới 10mm hoặc polyp tuyến được cắt trước đó, nội soi lại đại tràng sau 5 năm.

– Những người có trên 3 polyp tuyến có kích thước dưới 10mm hoặc có polyp tuyến kích thước trên 10mm hoặc polyp loại nhung mao hoặc polyp tuyến loạn sản cao cần được nội soi đại tràng lại sau 3 năm.

– Những người có bố, mẹ, anh em ruột và con bị ung thư đại trực tràng cần nội soi đại tràng ở tuổi 40 hoặc trước 10 năm so với tuổi của người thân bị ung thư đại trực tràng.

– Những người bị viêm loét đại tràng hay bệnh Crohn: Nếu tổn thương toàn bộ đại tràng, sau năm thứ 8 nên nội soi đại tràng mỗi 1-2 năm. Nếu viêm đại tràng trái thì sao 15 năm, mỗi 1-2 năm soi lại đại tràng.

– Những người bị hội trứng đa polyp có tính chất gia đình nên nội soi đại tràng sớm lúc 10-12 tuổi và nội soi đại tràng lại hàng năm.

– Đối với bệnh nhân ung thư đại tràng mà trước đó đã được nội soi đại tràng toàn bộ thì cần soi đại tràng lại sau 1 năm, 3 năm và 5 năm sau phẫu thuật.

– Đối với bệnh nhân bị ung thư đại trực tràng, cần nội soi đại tràng sigma mỗi 3-6 tháng trong 2 năm đầu.

Như vậy, ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư nguy hiểm, có diễn tiến âm thầm và gây tử vong cao. Tuy nhiên, bệnh có thể được phát hiện sớm nhờ có chương trình khám tầm soát ung thư. Do vậy, những người thuôc nhóm nguy cơ cao cần tầm soát sớm ung thư đại trực tràng để có thể chữa trị kịp thời.