Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh tuyến vú

139

Có nhiều phương pháp chẩn đoán hình ảnh tuyến vú: phương pháp chụp X quang tuyến vú, phương pháp siêu âm vú, phương pháp nhiệt ký, phương pháp chụp đồng vị phóng xạ….

1. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh tuyến vú
Là những phương pháp khảo sát tuyến vú bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như X quang vú (chụp nhũ ảnh), siêu âm vú, chụp cộng hưởng từ (MRI) tuyến vú, xạ hình vú (SPECT), chụp xạ hình cắt lớp điện toán (PET-CT)…

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh tuyến vú
Chụp cộng hưởng tử MRI tuyến vú

Hiện nay tại Việt Nam, cũng như các nước trên thế giới, 3 kỹ thuật siêu âm, X quang và MRI vú được sử dụng một cách phổ biến để chẩn đoán các bệnh lý tuyến vú và còn có vai trò quan trọng, đặc biệt trong việc tầm soát phát hiện ung thư vú ở giai đoạn sớm.

2. Giá trị của các phương pháp chẩn đoán hình ảnh trong việc tầm soát – phát hiện sớm ung thư vú như thế nào?

Khác với phụ nữ Âu Mỹ có tỉ lệ mỡ trong tuyến vú nhiều hơn mô tuyến (loại vú mỡ), đa số phụ nữ châu Á có tuyến vú thuộc loại đặc (mô tuyến nhiều hơn mô mỡ). Một báo cáo gần đây ở Singapore khảo sát ở nhóm phụ nữ nguy cơ cao cho thấy độ đặc hiệu của siêu âm là 70,7%, X quang vú 75,6%. Điều này chứng tỏ X quang vú chiếm vai trò quan trọng trong phát hiện sớm ung thư vú ở phụ nữ châu Á.

Khuyến cáo chung ngày nay là dùng X-quang vú đầu tiên và siêu âm kết hợp với vai trò hỗ trợ sẽ nâng cao tỉ lệ phát hiện sớm ung thư vú.

MRI vú hiện nay có độ nhạy (96-100%) và độ chuyên biệt rất cao (>90%) nhưng giá thành còn khá đắt, thường được sử dụng khi X-quang và siêu âm không xác định chắc chắn.

3. Các khuyến cáo tầm soát ung thư vú cho tất cả phụ nữ:
➢ Phụ nữ trong độ tuổi từ 20 – 39:
– Khám lâm sàng tuyến vú tại bởi các bác sĩ chuyên khoa 3 năm/lần.
– Tự khám vú mỗi tháng sau khi sạch kinh 5 ngày.

➢ Phụ nữ trong độ tuổi từ 40 trở lên:
– Chụp X quang vú tầm soát định kỳ mỗi năm
– Khám lâm sàng tuyến vú định kỳ mỗi năm bởi bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
– Tự khám vú mỗi tháng.

Đối với phụ nữ có tuyến vú loại đặc, nhất là thuộc nhóm nguy cơ, nên kết hợp siêu âm vú và/hoặc MRI vú.

Các yếu tố nguy cơ của ung thư vú:
+ Tiền sử gia đình có người thân (mẹ, chị em ruột) bị ung thư vú :
– Nếu người thân bị ung thư vú sau 40 tuổi hoặc bị ung thư hai bên vú, nên bắt đầu chụp X quang vú định kỳ từ 30 tuổi.
– Nếu người thân bị ung thư vú trước 40 tuổi, nên bắt đầu chụp X quang vú định kỳ từ tuổi = tuổi của người thân bị ung thư vú – 10.
Ví dụ : Người thân bị ung thư vú lúc 36 tuổi, tuổi cần bắt đầu chụp X quang vú định kỳ là 26 tuổi.
– Tiền sử gia dình có ung thư buồng trứng

+ Yếu tố khác :
– Dậy thì sớm (trước 13 tuổi)
– Mãn kinh trễ (sau 55 tuổi)
– Không có con hoặc không cho con bú
– Có con lần đầu muộn (sau 30 tuổi)
– Béo phì sau mãn kinh

4. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh có gây ảnh hưởng sức khỏe hay có nguy hại gì không?
Siêu âm và cộng hưởng từ do tính chất không phải là tia xạ nên hoàn toàn vô hại trên các máy được sử dụng trong Y khoa.

X quang vú ngày nay với liều tia xạ rất thấp, khoảng <1mSv/cuộc chụp, ít hơn rất nhiều lần liều tia xạ mà cơ thể hấp thu hàng năm từ môi trường thiên nhiên. Liều này ở mức rất thấp trong khoảng an toàn bức xạ, nên không có nguy hại đến sức khỏe. Tuy nhiên, với phụ nữ đang mang thai thì không nên chụp x-quang.

5. Thời điểm nào là thích hợp nhất cho việc thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh?
Nói chung, do ảnh hưởng của nội tiết tố nữ giới trong độ tuổi có kinh, mô tuyến vú trở nên đặc hơn và nhạy cảm (đau) hơn trong những ngày trước hành kinh. Vì vậy, để tránh các ảnh giả do ảnh hưởng nội tiết cũng như để giảm nhạy cảm khi khám vú bằng các kỹ thuật hình ảnh, bạn nên đi khám vú trong nửa đầu của chu kỳ kinh, tốt nhất trong khoảng 7 đến 10 ngày sau ngày hành kinh đầu tiên (chủ yếu đối với chụp X quang và chụp cộng hưởng từ vú).

6. Các kỹ thuật chẩn đoán này có gây khó chịu gì trong quá trình thực hiện cho người được khám không?
Chụp X quang vú, thường bạn ở tư thế đứng hoặc ngồi, vú sẽ được ép nhẹ giữa 2 bản ép của máy X quang, thường bạn chỉ có cảm giác bị ép chứ không đau. Các máy chụp thường có chế độ kỹ thuật tự động đảm bảo ép vú vừa phải không gây đau mà vẫn đạt yêu cầu về chất lượng hình ảnh.

Trong chụp cộng hưởng từ vú, bạn sẽ nằm sấp khá thoải mái trên bàn chụp có giá đỡ chuyên dụng, có khoét 2 lỗ để đặt tuyến vú 2 bên và được ép nhẹ để cố định tuyến vú, hoàn toàn không gây đau đớn.

Khi làm siêu âm vú, bạn thường nằm ngửa, hai tay để cao lên đầu, đầu dò máy siêu âm quét nhẹ nhàng trên bề mặt da tuyến vú và vùng nách 2 bên thông qua một lớp gel mỏng để dẫn truyền tốt sóng âm. Kỹ thuật hoàn toàn không gây khó chịu và lớp gel được lau sạch hoàn toàn bằng giấy thấm thông thường, gel này không gây kích ứng da.

Không có một kỹ thuật nào là hoàn hảo và có độ chính xác tuyệt đối. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán hình ảnh tuyến vú nào hay phối hợp giữa các kỹ thuật sao cho thu được kết quả tốt nhất là điều hết sức quan trọng, để có thể vừa giúp tăng tính hiệu quả trong quá trình thăm khám, vừa giảm sự tiêu tốn thời gian cũng như tiền bạc của bệnh nhân.

>> Xem thêm: Hướng dẫn các bước tự khám ngực tại nhà