Tầm soát và phát hiện sớm bệnh ung thư

Những thông tin cần biết về tầm soát và phát hiện sớm ung thư

366

Tầm soát và phát hiện sớm bệnh ung thư có mục đích là giúp tìm thấy ung thư ở giai đọan sớm khi triệu chứng xuất hiện ít. Điều trị ở giai đoạn sớm sẽ cho ta nhiều lựa chọn trong điều trị, quá trình điều trị sẽ dễ dàng và hiệu quả chữa trị sẽ tốt hơn. Mọi người 20 tuổi trở lên cần đi khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư tùy theo tuổi và giới tính theo sự hướng dẫn của Bác sỹ.

Tầm soát và phát hiện sớm bệnh ung thư
Tầm soát và phát hiện sớm bệnh ung thư

Sau đây là các loại ung thư thường gặp cho nam và nữ:
A. Tầm soát ung thư cho Nữ
1. Ung thư vú (Breast cancer)
– Khám ngực (CBE) định kỳ cho nữ trong khoảng 20 – 30 tuổi 3năm/lần. Từ 40 tuổi trở lên 1 năm/1lần.
– Từ 40 tuổi trở lên, chụp nhủ ảnh (mamography) 1 năm/1lần.
– Phụ nử cần quan tâm đến bộ ngực của mình, khi cảm thấy có sự bất thường cần gặp Bác sỹ để tư vấn. Khi trong gia đình có người bị ung thư vú, đối tượng cần phải chú ý thăm khám theo hướng dẫn.

2. Ung thư cổ tử cung (Cervical cancer)
– Phụ nữ sau 3 năm quan hệ tình dục lần đầu hoặc từ 21 tuổi trở lên, phải thực hiện xét nghiệm “Phết tế bào âm đạo” (pap smear) bình thường 1năm/1lần hoặc 2 năm/1lần với xét nghiệm “Phết tế bào âm đạo” dạng lỏng (liquid based pap smear).
– Từ 30 tuổi trở lên, nếu kết quả 3 lần xét nghiệm có kết quả bình thường, sự tầm soát được thực hiện 2 năm/1 lần.

3. Ung thư buồng trứng (ovarian cancer)
Trước đây, ung thư buồng trứng thường được phát hiện trễ gây khó khăn cho điều trị và tỷ lệ tử vong cao. Gần đây, người ta thấy có một số triệu chứng có liên hệ đến bệnh ung thư này và nếu kết hợp với xét nghiệm CẠ 125 thì việc tầm soát có hiệu quả đến 80%.

Các triệu chứng có thể có liên hệ đến ung thư buồng trứng:
– Đầy hơi.
– Đau ở khung chậu (pelvic) hay bụng.
– Ăn khó khăn và cảm thấy mau no.
– Có cảm giác phải đi tiểu gấp và thường xuyên
Phụ nữ cần phải đi khám khung chậu (pelvic examination) 1 năm/1lần.

B. Tầm soát ung thư cho Nam:
Ung thư tuyến tiền liệt (Prostate cancer)
– Đàn ông 50 tuổi trở lên,cần thực hiện xét nghiệm máu PSA và khám trực tràng (DRE) 1 năm/1lần.
– Khi trong gia đình có người bị ung thư tuyến tiền liệt trước 65 tuổi, đối tượng cần phải được tầm soát ở tuổi 45 hay 40 tùy đánh giá của Bác sỹ tư vấn.

C. Tầm soát ung thư cho Nam hoặc Nữ:
1. Ung thư phổi (Lung cancer)
Ung thư phổi là bệnh chết người hàng đầu trong các bệnh ung thư ở Mỹ và một số nước. Hút thuốc lá chiếm 85-90% nguyên nhân gây ra ung thư phổi. Chú ý là ung thư phổi có thể điều trị tốt nếu được phát hiện sớm, cần gặp Bác sỹ để tư vấn khi có các triệu chứng sau:
– Ho dai dẳng không dứt.
– Đau ngực khi thở sâu.
– Sụt cân , ăn không ngon.
– Đàm có máu hoặc có màu rỉ sắt.
– Thở ngắn .
– Phát âm khó .
Những đối tượng có nguy cơ cao (người hút thuốc lá, tiêp xúc với hóa chất độc hại, có tiền sử bướu trong phổi) cần phải chú ý sự tầm soát theo hướng dẫn của Bác sỹ.
Tầm soát ung thư phổi có thể thực hiện bởi: chụp X quang ngực và xét nghiệm tế bào trong đàm.

2. Ung thư đại tràng & trực tràng (colon & rectal cancer)
Xét nghiệm ung thư này gồm 2 lọai :
+ Lọai xét nghiệm có thể phát hiện vừa polip vừa ung thư gồm: soi kết tràng (colonoscopy), soi đại tràng sigmoi (sigmoidoscopy).
+ Loại xét nghiệm có thể phát hiện ung thư với mẫu phẩm là phân: FOBT hoặc FIT.

Từ 50 tuổi trở lên, mọi người cần thực hiện 1 trong các xét nghiệm sau:
– Soi kết tràng hay ruột già: 10 năm/1lần.
– Soi đại tràng sigma: 5 năm /1lần.
– FOBT hay FIT1: năm/1lần .
Nếu trong gia đình có người bị ung thư này, cần gặp Bác sỹ để được tư vấn xét nghiệm sớm hơn.

3. Ung thư dạ dày (Stomach cancer)
Mặc dù hiện nay số lượng bệnh giảm rất nhiều nhưng vẫn là bệnh có tỉ lệ tử vong cao do phát hiện trễ. Hai yếu tố có vai trò chính trong sự phát triển ung thư dạ dày là: nhiễm vi khuẫn Helicobacter Pylory (H. Pylory) và chế độ ăn với thức ăn muối mặn, xông khói hay lên men chua.

Các triệu chứng sau đây cần tư vấn Bác sỹ:
– Trong phân có máu (màu đen).
– Đau bụng.
– Ợ nóng (heartburn).
– Sụt cân nhanh.

Tham khảo các GÓI KHÁM PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ

Tài liệu tham khảo: American cancer society, Mayo Clinic, CDC (USA), Lungcancer.org, Familydoctor.org